👩
نکته مهم: برخی آزمایشهای هورمونی باید در روز خاصی از سیکل قاعدگی انجام شوند. زمانبندی صحیح نمونهگیری برای نتیجه دقیق ضروری است.
چرا بانوان ورزشکار نیاز به آزمایشهای اختصاصی دارند؟
بانوان ورزشکار، بهویژه آنهایی که تمرینات شدید دارند یا رژیمهای محدودکننده کالری دارند، در معرض سندرم کمبود انرژی در ورزش (RED-S) هستند. این سندرم میتواند منجر به قطع قاعدگی، کاهش تراکم استخوان و اختلال هورمونی شود.
بانوانی که AAS یا هورمونهای آنابولیک مصرف میکنند باید آزمایشهای تخصصیتری برای بررسی ذخیره تخمدانی (AMH) و هورمونهای جنسی انجام دهند.
زمانبندی آزمایش در سیکل قاعدگی
روز ۲–۳ سیکل
LH / FSH
بررسی محور هیپوفیز و تخمدان
روز ۳ سیکل
استرادیول E2
سطح پایه استروژن
روز ۲۱ سیکل
پروژسترون
تأیید تخمکگذاری
هر زمان
AMH
ذخیره تخمدانی — مستقل از سیکل
صبح ناشتا
CBC / فریتین
آنمی و ذخیره آهن
صبح ناشتا
تراکم استخوان
DEXA — سالانه در معرض خطر
شمارش کامل خون (CBC)
6 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| تعداد گلبولهای قرمز RBC مشاهده جزئیات ← | تعداد گلبول قرمز در خون. استروئیدهای آنابولیک این عدد را افزایش میدهند و خون را غلیظتر میکنند.
⚠️ افزایش RBC در مصرفکنندگان AAS خطر لخته خون و سکته را بالا میبرد. 💡 هر ۳ ماه یک بار در طول سیکل بررسی شود. |
مرد: ۴.۵–۵.۹ | زن: ۴.۱–۵.۱ | میلیون/میکرولیتر | 🔴 حیاتی |
| هموگلوبین Hemoglobin (Hgb) مشاهده جزئیات ← | پروتئین حامل اکسیژن در گلبول قرمز. مستقیماً روی استقامت و عملکرد ورزشی تأثیر دارد.
💡 کمبود هموگلوبین = خستگی زودرس و افت عملکرد. |
مرد: ۱۳.۵–۱۷.۵ | زن: ۱۲–۱۵.۵ | g/dL | 🔴 حیاتی |
| MCV / MCH / MCHC MCV/MCH/MCHC مشاهده جزئیات ← | اندازه و کیفیت گلبولهای قرمز. برای تشخیص نوع کمخونی ضروری است.
💡 MCV بالا = کمبود B12 یا فولات. MCV پایین = کمبود آهن. |
MCV: 80–100 fL | MCH: 27–33 pg | MCHC: 32–36 g/dL | متغیر | 🟡 مهم |
| تعداد گلبولهای سفید WBC مشاهده جزئیات ← | نشانگر سیستم ایمنی. در اورترینینگ و عفونت تغییر میکند.
💡 WBC پایین مزمن در ورزشکاران نشانه اورترینینگ یا کمبود تغذیهای است. |
۴.۵–۱۱ هزار/میکرولیتر | هزار/میکرولیتر | 🔴 حیاتی |
| پلاکتها Platelets مشاهده جزئیات ← | نقش در انعقاد خون و ریکاوری از آسیب. | ۱۵۰–۴۰۰ هزار/میکرولیتر | هزار/میکرولیتر | 🟡 مهم |
| دیفرانسیال گلبول سفید WBC Differential مشاهده جزئیات ← | تفکیک نوتروفیل، لنفوسیت، منوسیت، ائوزینوفیل. نشانگر دقیق التهاب یا عفونت. | نوتروفیل: ۵۰–۷۰٪ | لنفوسیت: ۲۰–۴۰٪ | منوسیت: ۲–۸٪ | درصد | 🟡 مهم |
قلب و چربی خون
8 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| کلسترول تام Total Cholesterol مشاهده جزئیات ← | مجموع کلسترول خون. باید همراه با HDL و LDL تفسیر شود.
💡 ناشتایی ۱۲–۱۴ ساعت قبل از نمونهگیری الزامی است. |
کمتر از ۲۰۰ mg/dL | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| LDL کلسترول (بد) LDL Cholesterol مشاهده جزئیات ← | کلسترول مضر. استروئیدهای آنابولیک این عدد را به شدت افزایش میدهند.
⚠️ AAS و استروئیدهای خوراکی LDL را بالا و HDL را پایین میآورند. خطر آترواسکلروز. |
کمتر از ۱۰۰ mg/dL | ایدهآل: زیر ۷۰ | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| HDL کلسترول (خوب) HDL Cholesterol مشاهده جزئیات ← | کلسترول محافظ قلب. استروئیدها این عدد را کاهش میدهند.
⚠️ HDL زیر ۳۰ در مصرفکنندگان AAS یک علامت خطر جدی قلبی است. |
مرد: بالای ۴۰ | زن: بالای ۵۰ | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| تریگلیسیرید Triglycerides مشاهده جزئیات ← | چربی خون. با رژیم پرکربوهیدرات یا مصرف استروئید بالا میرود.
💡 ناشتایی الزامی است. مصرف الکل ۲۴ ساعت قبل ممنوع. |
کمتر از ۱۵۰ mg/dL | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| Non-HDL کلسترول Non-HDL Cholesterol مشاهده جزئیات ← | شاخص بهتری از خطر قلبی نسبت به LDL تنها. شامل VLDL و سایر ذرات مضر. | کمتر از ۱۳۰ mg/dL | mg/dL | 🟡 مهم |
| هموسیستئین Homocysteine مشاهده جزئیات ← | اسید آمینهای که در سطح بالا به دیواره عروق آسیب میزند. با کمبود B6، B12 و فولات بالا میرود.
💡 مصرف B6، B12 و فولات هموسیستئین را کاهش میدهد. |
کمتر از ۱۵ μmol/L | ایدهآل: زیر ۱۰ | μmol/L | 🟡 مهم |
| CRP با حساسیت بالا hs-CRP (High Sensitivity CRP) مشاهده جزئیات ← | نشانگر التهاب پنهان. در خطر قلبی، عفونت و اورترینینگ افزایش مییابد.
💡 بعد از تمرین سنگین طبیعتاً بالا میرود. در حالت استراحت اندازهگیری شود. |
کمتر از ۱ mg/L ایدهآل | ۱–۳ متوسط | بالای ۳ خطر بالا | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| لیپوپروتئین a Lipoprotein(a) — Lp(a) مشاهده جزئیات ← | فاکتور خطر ژنتیکی قلبی. مستقل از رژیم غذایی است و با ورزش تغییر نمیکند.
💡 یک بار در طول زندگی کافی است مگر خطر قلبی بالا باشد. |
کمتر از ۳۰ mg/dL | mg/dL | 🟡 مهم |
عملکرد کبد
6 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| AST آسپارتات آمینوترانسفراز AST مشاهده جزئیات ← | آنزیم کبدی. توجه: تمرین سنگین هم AST را بالا میبرد، پس به تنهایی نشانگر قابل اعتمادی نیست.
💡 همیشه با ALT و GGT تفسیر شود. |
مرد: ۱۰–۴۰ U/L | زن: ۹–۳۲ | U/L | 🔴 حیاتی |
| ALT آلانین آمینوترانسفراز ALT مشاهده جزئیات ← | اختصاصیترین آنزیم کبدی. بهترین نشانگر آسیب کبد ناشی از استروئید خوراکی.
⚠️ ALT بالای ۳ برابر حد نرمال = آسیب جدی کبد. مصرف استروئید خوراکی باید متوقف شود. |
مرد: ۷–۵۶ U/L | زن: ۷–۴۵ | U/L | 🔴 حیاتی |
| ALP آلکالین فسفاتاز ALP (Alkaline Phosphatase) مشاهده جزئیات ← | نشانگر کبد و استخوان. در دوران رشد و فعالیت استخوانی طبیعتاً بالاتر است. | ۴۴–۱۴۷ U/L | U/L | 🟡 مهم |
| بیلیروبین تام Total Bilirubin مشاهده جزئیات ← | محصول تجزیه هموگلوبین. بالا بودن نشانه اختلال کبد یا تخریب گلبول قرمز. | ۰.۲–۱.۲ mg/dL | mg/dL | 🟡 مهم |
| آلبومین Albumin مشاهده جزئیات ← | پروتئین اصلی خون ساختهشده در کبد. نشانگر سلامت کبد و وضعیت تغذیه. | ۳.۵–۵ g/dL | g/dL | 🟡 مهم |
| پروتئین تام Total Protein مشاهده جزئیات ← | مجموع پروتئینهای خون. نشانگر عملکرد کبد و وضعیت تغذیه پروتئینی. | ۶.۳–۸.۲ g/dL | g/dL | 🟡 مهم |
عملکرد کلیه
5 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| کراتینین سرم Serum Creatinine مشاهده جزئیات ← | نشانگر کلیه. در ورزشکاران با عضله بالا ممکن است کاذباً بالا باشد.
💡 برای بدنسازان همیشه با Cystatin C ترکیب شود. |
مرد: ۰.۷–۱.۳ mg/dL | زن: ۰.۵–۱.۱ | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| BUN نیتروژن اوره خون BUN (Blood Urea Nitrogen) مشاهده جزئیات ← | نشانگر کلیه و متابولیسم پروتئین. در رژیم پرپروتئین طبیعتاً بالاتر است. | ۷–۲۵ mg/dL | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| نسبت BUN به کراتینین BUN/Creatinine Ratio مشاهده جزئیات ← | برای تشخیص کمآبی یا خونریزی داخلی استفاده میشود. | ۱۰–۲۰ | نسبت | 🔵 اختیاری |
| eGFR نرخ فیلتراسیون گلومرولی eGFR مشاهده جزئیات ← | سرعت فیلتر کردن خون توسط کلیه. زیر ۶۰ نشانه اختلال کلیوی است.
⚠️ eGFR زیر ۶۰ نیاز به بررسی جدی دارد. مصرف کراتین و پروتئین بالا را بررسی کنید. |
بالای ۹۰ mL/min/1.73m² | mL/min/1.73m² | 🔴 حیاتی |
| اسید اوریک Uric Acid مشاهده جزئیات ← | بالا بودن نشانگر فشار کلیه، نقرس یا تجزیه سریع سلول در تمرین شدید. | مرد: ۳.۴–۷.۰ mg/dL | زن: ۲.۴–۶.۰ | mg/dL | 🟡 مهم |
هورمونهای جنسی و آنابولیک
6 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| استرادیول E2 الترا سنستیو Estradiol E2 Ultrasensitive LC/MS مشاهده جزئیات ← | استاندارد طلایی برای مردان. سطح بالا = ژنیکوماستی و احتباس آب. سطح پایین = درد مفاصل.
💡 تست معمولی استرادیول برای مردان دقیق نیست. فقط Ultrasensitive LC/MS انتخاب شود. |
مرد: ۱۰–۴۰ pg/mL | زن فولیکولار: ۱۲–۱۶۶ | pg/mL | 🔴 حیاتی |
| SHBG گلوبولین اتصالدهنده هورمون جنسی SHBG (Sex Hormone Binding Globulin) مشاهده جزئیات ← | پروتئینی که به تستوسترون متصل میشود. SHBG بالا = تستوسترون آزاد کمتر. | مرد: ۱۰–۵۷ nmol/L | زن: ۱۸–۱۴۴ | nmol/L | 🔴 حیاتی |
| LH هورمون لوتئینیزهکننده LH (Luteinizing Hormone) مشاهده جزئیات ← | محرک تولید تستوسترون طبیعی. در طول سیکل AAS به صفر میرسد.
💡 LH صفر در طول سیکل طبیعی است. بعد از PCT باید به رنج نرمال برگردد. |
مرد: ۱.۵–۹.۳ IU/L | زن: ۲.۴–۱۲.۶ | IU/L | 🔴 حیاتی |
| FSH هورمون محرک فولیکول FSH (Follicle Stimulating Hormone) مشاهده جزئیات ← | نشانگر باروری و ریکاوری محور HPTA پس از سیکل استروئیدی. | مرد: ۱.۵–۱۲.۴ IU/L | زن: ۳.۵–۱۲.۵ | IU/L | 🔴 حیاتی |
| کورتیزول Cortisol مشاهده جزئیات ← | هورمون استرس و کاتابولیک. سطح بالای مزمن = تخریب عضله و اورترینینگ.
💡 باید صبح ناشتا اندازهگیری شود. |
صبح: ۶–۲۳ μg/dL | بعدازظهر: ۳–۱۶ | μg/dL | 🟡 مهم |
| پروژسترون Progesterone مشاهده جزئیات ← | با برخی ترکیبات AAS (نانdrولون، ترنبولون) سطح آن بالا میرود. | مرد: ۰.۲–۱.۴ ng/mL | زن لوتئال: ۱.۸–۲۴ | ng/mL | 🟡 مهم |
تیروئید
5 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| TSH هورمون محرک تیروئید TSH (Thyroid Stimulating Hormone) مشاهده جزئیات ← | اولین و مهمترین آزمایش تیروئید. بالا = کمکاری | پایین = پرکاری. | ۰.۴–۴.۰ mIU/L | ایدهآل برای ورزشکار: ۱–۲.۵ | mIU/L | 🔴 حیاتی |
| T3 آزاد Free T3 (fT3) مشاهده جزئیات ← | هورمون فعال تیروئید. مستقیماً روی متابولیسم، انرژی و ترکیب بدن تأثیر دارد.
💡 کم بودن fT3 در رژیمهای کالری محدود شایع است. |
۲.۳–۴.۲ pg/mL | pg/mL | 🔴 حیاتی |
| T4 آزاد Free T4 (fT4) مشاهده جزئیات ← | هورمون ذخیرهای تیروئید که به T3 تبدیل میشود. | ۰.۸–۱.۸ ng/dL | ng/dL | 🔴 حیاتی |
| T3 معکوس Reverse T3 (rT3) مشاهده جزئیات ← | شکل غیرفعال T3. در استرس مزمن، اورترینینگ و کمبود کالری بالا میرود.
💡 rT3 بالا = سیگنال اورترینینگ یا کمبود تغذیه. |
کمتر از ۲۵ ng/dL | نسبت rT3/fT3 زیر ۲۰ | ng/dL | 🟡 مهم |
| آنتیبادی TPO TPO Antibodies مشاهده جزئیات ← | نشانگر بیماری تیروئید خودایمنی (هاشیموتو). یک بار بررسی کافی است. | کمتر از ۳۵ IU/mL | IU/mL | 🟡 مهم |
قند خون و متابولیسم
5 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| قند خون ناشتا Fasting Glucose مشاهده جزئیات ← | اصلیترین آزمایش قند خون. استروئیدها میتوانند قند خون را بالا ببرند.
⚠️ AAS و GH میتوانند مقاومت انسولین ایجاد کنند. بررسی منظم ضروری است. |
۷۰–۱۰۰ mg/dL | پرهدیابت: ۱۰۰–۱۲۵ | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| HbA1c هموگلوبین گلیکوزیله HbA1c (Glycated Hemoglobin) مشاهده جزئیات ← | میانگین قند خون ۳ ماه گذشته. دقیقترین نشانگر کنترل بلندمدت قند. | کمتر از ۵.۷٪ نرمال | ۵.۷–۶.۴ پرهدیابت | درصد | 🔴 حیاتی |
| الکترولیتها (Na/K/Cl/CO2) Electrolytes (Sodium/Potassium/Chloride/CO2) مشاهده جزئیات ← | تعادل آب و الکترولیت بدن. در ورزشکاران با تعریق زیاد اهمیت بالایی دارد.
💡 در فصل گرما و تمرینات طولانی بررسی شود. |
سدیم: ۱۳۶–۱۴۵ | پتاسیم: ۳.۵–۵.۱ | کلر: ۹۸–۱۰۷ mEq/L | mEq/L | 🔴 حیاتی |
| کلسیم سرم Serum Calcium مشاهده جزئیات ← | نقش در انقباض عضله، هدایت عصبی و سلامت استخوان. | ۸.۵–۱۰.۵ mg/dL | mg/dL | 🟡 مهم |
| فسفر Phosphorus مشاهده جزئیات ← | نقش در تولید ATP (انرژی) و سلامت استخوان. با مصرف زیاد کلسیم کاهش مییابد. | ۲.۵–۴.۵ mg/dL | mg/dL | 🔵 اختیاری |
آسیب عضلانی و عملکرد
6 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| کراتین کیناز تام CK Total (Creatine Kinase) مشاهده جزئیات ← | نشانگر آسیب عضلانی. بعد از تمرین سنگین طبیعتاً بالا میرود.
⚠️ CK بالای ۱۰ برابر حد نرمال = رابدومیولیز. فوری به پزشک مراجعه شود. 💡 در حالت استراحت (۴۸ ساعت بعد از تمرین) اندازهگیری شود. |
مرد: ۳۸–۱۷۴ U/L | زن: ۲۶–۱۴۰ | U/L | 🔴 حیاتی |
| لاکتات دهیدروژناز LDH (Lactate Dehydrogenase) مشاهده جزئیات ← | نشانگر آسیب بافتی کلی. در تخریب عضله، کبد یا گلبول قرمز بالا میرود. | ۱۴۰–۲۸۰ U/L | U/L | 🟡 مهم |
| میوگلوبین Myoglobin مشاهده جزئیات ← | پروتئین عضله. در رابدومیولیز به شدت بالا میرود و میتواند کلیه را آسیب بزند.
⚠️ میوگلوبین بسیار بالا با ادرار قهوهای = رابدومیولیز. اورژانس پزشکی. |
مرد: ۱۷–۱۰۶ ng/mL | زن: ۱۴–۵۸ | ng/mL | 🟡 مهم |
| فریتین Ferritin مشاهده جزئیات ← | ذخیره آهن بدن. مهمترین نشانگر آهن برای ورزشکاران. پایین = خستگی و افت عملکرد.
💡 فریتین زیر ۳۰ در ورزشکار = کمبود ذخیره آهن حتی با هموگلوبین نرمال. |
مرد: ۱۲–۳۰۰ ng/mL | زن: ۱۲–۱۵۰ | ng/mL | 🔴 حیاتی |
| آهن سرم و TIBC Serum Iron + TIBC مشاهده جزئیات ← | آهن خون و ظرفیت اتصال. برای تشخیص کمخونی فقر آهن ضروری است. | آهن مرد: ۵۹–۱۵۸ μg/dL | TIBC: ۲۵۰–۳۷۰ | μg/dL | 🟡 مهم |
| اشباع ترانسفرین Transferrin Saturation مشاهده جزئیات ← | درصد آهن متصل به ترانسفرین. نشانگر دقیق وضعیت آهن. | ۲۰–۵۰٪ | درصد | 🟡 مهم |
ویتامینها و مواد معدنی
6 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| ویتامین D (25-OH) Vitamin D (25-Hydroxyvitamin D) مشاهده جزئیات ← | نقش در تولید تستوسترون، سلامت استخوان، سیستم ایمنی و عملکرد عضله.
💡 کمبود ویتامین D در ایران بسیار شایع است. بررسی سالانه توصیه میشود. |
بالای ۳۰ ng/mL کافی | ایدهآل ورزشکار: ۵۰–۷۰ | ng/mL | 🔴 حیاتی |
| ویتامین B12 Vitamin B12 (Cobalamin) مشاهده جزئیات ← | نقش در انرژی، عملکرد اعصاب و تولید گلبول قرمز.
💡 گیاهخواران و وگانها در معرض کمبود B12 هستند. |
۲۰۰–۹۰۰ pg/mL | ایدهآل: بالای ۴۰۰ | pg/mL | 🔴 حیاتی |
| فولات (B9) Folate (Vitamin B9) مشاهده جزئیات ← | ساخت DNA و گلبول قرمز. با هموسیستئین بالا ارتباط دارد. | بالای ۴ ng/mL | ng/mL | 🟡 مهم |
| روی (زینک) Zinc (Serum) مشاهده جزئیات ← | نقش مستقیم در تولید تستوسترون و عملکرد سیستم ایمنی.
💡 کمبود روی = کاهش تستوسترون. تمرین سنگین روی را دفع میکند. |
مرد: ۷۰–۱۲۰ μg/dL | زن: ۶۶–۱۱۰ | μg/dL | 🔴 حیاتی |
| منیزیم Magnesium (Serum) مشاهده جزئیات ← | نقش در بیش از ۳۰۰ آنزیم، انقباض عضله، خواب و کنترل قند خون.
💡 منیزیم RBC دقیقتر از منیزیم سرم است. |
۱.۷–۲.۲ mg/dL | mg/dL | 🔴 حیاتی |
| اندکس امگا-3 Omega-3 Index مشاهده جزئیات ← | درصد EPA+DHA در غشای گلبول قرمز. نشانگر محافظت قلبی و کاهش التهاب.
💡 مصرف روغن ماهی یا مکمل امگا-3 این شاخص را بهبود میدهد. |
بالای ۸٪ ایدهآل | ۴–۸ متوسط | زیر ۴ کم | درصد | 🟡 مهم |
بانوان ورزشکار
5 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| استرادیول E2 (بانوان) Estradiol E2 (Female) مشاهده جزئیات ← | هورمون اصلی زنانه. نقش در توده عضلانی، تراکم استخوان و ریکاوری.
💡 بانوانی که AAS مصرف میکنند باید این آزمایش را ۲ بار در سیکل بدهند. |
فولیکولار: ۱۲–۱۶۶ pg/mL | اووولاسیون: ۸۵–۴۹۸ | لوتئال: ۴۴–۲۱۱ | pg/mL | 🔴 حیاتی |
| پروژسترون (بانوان) Progesterone (Female) مشاهده جزئیات ← | ریکاوری عضلانی و تعادل هورمونی در بانوان. | فولیکولار: ۰.۱–۰.۷ ng/mL | لوتئال: ۲–۲۵ | ng/mL | 🔴 حیاتی |
| نسبت LH به FSH LH/FSH Ratio مشاهده جزئیات ← | تشخیص سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) در بانوان ورزشکار.
💡 در روز ۳ سیکل قاعدگی اندازهگیری شود. |
نسبت نرمال: ۱:۱ تا ۲:۱ | PCOS: بالای ۳:۱ | نسبت | 🟡 مهم |
| AMH هورمون ضد مولری AMH (Anti-Mullerian Hormone) مشاهده جزئیات ← | ذخیره تخمدانی. بانوانی که AAS مصرف میکنند باید این را بررسی کنند.
⚠️ مصرف AAS توسط بانوان میتواند ذخیره تخمدانی را کاهش دهد. |
۱–۳.۵ ng/mL سنین باروری | ng/mL | 🟡 مهم |
| تراکم استخوان DEXA Bone Density (DEXA Scan) مشاهده جزئیات ← | بررسی خطر استئوپروز در بانوان ورزشکار با کمبود انرژی مزمن (RED-S).
💡 برای بانوان با قاعدگی نامنظم یا قطع قاعدگی توصیه اکید میشود. |
T-score بالای ۱- نرمال | بین ۱- تا ۲.۵- استئوپنی | T-score | 🟡 مهم |
آزمایشهای ادرار
7 آزمایش| نام آزمایش | توضیح | رنج نرمال | واحد | اولویت |
|---|---|---|---|---|
| آنالیز کامل ادرار Complete Urinalysis (UA) مشاهده جزئیات ← | پایهایترین آزمایش ادرار. بررسی رنگ، pH، چگالی، پروتئین، قند، خون، کتون و نیتریت.
💡 اولین نمونه صبح دقیقترین نتیجه را میدهد. |
پروتئین: منفی | قند: منفی | خون: منفی | pH: 4.5–8 | کیفی | 🔴 حیاتی |
| نسبت آلبومین به کراتینین ادرار Urine ACR (Albumin/Creatinine Ratio) مشاهده جزئیات ← | آسیب اولیه کلیه را قبل از علائم نشان میدهد. حساستر از پروتئین ۲۴ ساعته.
⚠️ میکروآلبومینوری اولین نشانه آسیب کلیوی است که قابل برگشت است. |
کمتر از ۳۰ mg/g نرمال | ۳۰–۳۰۰ میکروآلبومینوری | بالای ۳۰۰ ماکرو | mg/g | 🔴 حیاتی |
| میوگلوبین ادرار Urine Myoglobin مشاهده جزئیات ← | نشانگر رابدومیولیز. تخریب شدید عضله میوگلوبین را وارد ادرار میکند.
⚠️ ادرار قهوهای یا چایرنگ = علامت رابدومیولیز. اورژانس پزشکی — فوری مایعات زیاد بخورید. |
منفی یا کمتر از ۰.۳ mg/L | mg/L | 🔴 حیاتی |
| اسید اوریک ادرار Urine Uric Acid مشاهده جزئیات ← | بررسی خطر سنگ کلیه اورات و نقرس. با رژیم پرپروتئین بالا میرود. | ۲۵۰–۷۵۰ mg/24h | mg/24h | 🟡 مهم |
| الکترولیتهای ادرار Urine Electrolytes (Na/K) مشاهده جزئیات ← | سدیم و پتاسیم ادرار. بررسی تعادل الکترولیت و عملکرد کلیه در تنظیم نمک.
💡 در ورزشکاران با کرامپهای مکرر بررسی شود. |
سدیم: ۴۰–۲۲۰ mEq/24h | پتاسیم: ۲۵–۱۲۵ | mEq/24h | 🟡 مهم |
| pH ادرار Urine pH مشاهده جزئیات ← | اسیدیته ادرار. نشانگر هیدراتاسیون، رژیم غذایی و خطر سنگ کلیه.
💡 ادرار خیلی اسیدی (زیر ۵) = خطر سنگ اگزالات کلسیم. |
۴.۵–۸.۰ | ایدهآل: ۶–۷ | عدد | 🟡 مهم |
| وزن مخصوص ادرار Urine Specific Gravity مشاهده جزئیات ← | دقیقترین شاخص هیدراتاسیون برای ورزشکار. قبل از مسابقه بررسی شود.
💡 بالای ۱.۰۲۵ = کمآبی. زیر ۱.۰۰۵ = آبزدگی بیش از حد. |
۱.۰۰۵–۱.۰۳۰ | هیدراته: ۱.۰۱۰–۱.۰۲۰ | عدد | 🔴 حیاتی |
سوالات متداول
بانوان ورزشکار چه آزمایشهایی باید بدهند؟
آزمایشهای مهم شامل استرادیول E2، پروژسترون، LH/FSH، فریتین، ویتامین D، تراکم استخوان و CBC است. برای بانوانی که AAS مصرف میکنند AMH هم ضروری است.
قاعدگی نامنظم در ورزشکاران چه علتی دارد؟
قاعدگی نامنظم در ورزشکاران اغلب ناشی از کمبود انرژی (RED-S)، استرس فیزیکی یا کاهش بیش از حد چربی بدن است. آزمایش LH، FSH و استرادیول وضعیت هورمونی را مشخص میکند.
AMH چیست و چرا مهم است؟
AMH (هورمون ضد مولری) نشانگر ذخیره تخمدانی است. بانوانی که AAS مصرف میکنند باید این آزمایش را بدهند چون استروئیدهای آنابولیک میتوانند ذخیره تخمدانی را کاهش دهند.
چرا تراکم استخوان برای بانوان ورزشکار مهم است؟
بانوان با قاعدگی نامنظم یا قطعشده استروژن کمتری تولید میکنند. استروژن برای حفظ تراکم استخوان ضروری است و کمبود آن خطر شکستگی استرسی را افزایش میدهد.
کمبود آهن در بانوان ورزشکار چقدر شایع است؟
کمبود آهن در بانوان ورزشکار بسیار شایع است. از دست دادن آهن از طریق قاعدگی، تعریق و همولیز ناشی از ضربه پا (در دوندگان) خطر کمبود را افزایش میدهد. فریتین باید بالای ۳۰ ng/mL باشد.