آناوار (اکساندرولون) یک استروئید آنابولیک خوراکی است که در سال ۱۹۶۲ توسط دانشمندان رافائل پاپو و کریستوفر جی یونگ در شرکت Searle Laboratories (که اکنون بخشی از Pfizer است) ساخته شد. این ماده در سال ۱۹۶۴ تأیید FDA را دریافت کرد و در ابتدا برای درمان بیماریهای تحلیل عضلانی، کاهش وزن پس از جراحی و درد استخوانی ناشی از پوکی استخوان تجویز میشد. با وجود اینکه آناوار به عنوان یکی از "ملایمترین" استروئیدها شناخته میشود، در ژوئن ۲۰۲۳، FDA تمام مجوزهای این دارو را به دلیل نگرانیهای جدی ایمنی لغو کرد. با این حال، سوءاستفاده غیرقانونی از آن برای افزایش عملکرد ورزشی همچنان ادامه دارد.
تعریف و مکانیسم عمل اکساندرولون
ساختار شیمیایی و فارماکوکینتیک
اکساندرولون یک استروئید آنابولیک خوراکی با جذب عالی است که حدود ۹۷% آن پس از مصرف خوراکی وارد خون میشود. این ماده در عرض یک ساعت پس از مصرف به بالاترین غلظت در خون میرسد و حدود ۹۴ تا ۹۷% آن به پروتئینهای خون متصل میشود. نیمهعمر آن ۹.۴ تا ۱۰.۴ ساعت است که در افراد مسن به ۱۳.۳ ساعت میرسد. تقریباً ۲۸% از دوز خوراکی بدون تغییر از طریق ادرار دفع میشود.
ویژگی منحصربفرد: متابولیسم کلیوی
برخلاف بیشتر استروئیدهای خوراکی، اکساندرولون عمدتاً توسط کلیهها متابولیزه میشود و نه کبد. این ویژگی در گذشته باعث شد که تصور شود این ماده سمیت کبدی کمتری دارد، اما تحقیقات جدید نشان دادهاند که این تصور کاملاً درست نیست و اکساندرولون میتواند آسیبهای جدی کبدی ایجاد کند.
مکانیسم اثر بیولوژیکی
اکساندرولون با اتصال به گیرندههای آندروژن (AR) عمل میکند - همان گیرندههایی که تستوسترون و DHT به آنها متصل میشوند. این ماده دارای نسبت آنابولیک به آندروژنیک حدود ۱۰ به ۱ است (یعنی ۱۰ برابر بیشتر عضلهساز است تا مردانهساز)، که آن را به گزینهای محبوب برای زنان تبدیل کرده بود. فعالیت آنابولیک آن حدود ۶.۳ برابر متیلتستوسترون است. اکساندرولون سطح فسفوکراتین در عضلات را افزایش میدهد که منجر به تولید بیشتر ATP (انرژی سلولی) میشود، و همچنین سنتز پروتئین عضلانی را تحریک میکند.
ویژگی C-17 آلفا آلکیله
اکساندرولون یک استروئید C-17 آلفا آلکیله (17α-alkylated) است که به آن اجازه میدهد از تخریب کبدی در هنگام عبور از دستگاه گوارش جان سالم به در ببرد. با این حال، همین ویژگی باعث افزایش فشار بر کبد میشود و میتواند منجر به سمیت کبدی شود - این یک ویژگی مشترک بین تمام استروئیدهای خوراکی است.
⚡ هشدار FDA ۲۰۲۳
در ژوئن ۲۰۲۳، FDA تمام مجوزهای اکساندرولون را لغو کرد و اعلام کرد که "مشکلات احتمالی مرتبط با این دارو به اندازهای جدی هستند که باید از بازار حذف شود." این تصمیم پس از بررسی مجدد دادههای ایمنی و نتیجهگیری کمیته مشاوره FDA در سال ۱۹۸۴ مبنی بر عدم وجود شواهد کافی برای اثربخشی این دارو، گرفته شد.
منابع: ChemicalBook: Oxandrolone Pharmacokinetics 2025, Wikipedia: Oxandrolone, FDA Withdrawal Notice 2023
مزایای عملکردی اکساندرولون و کاربردهای پزشکی
کاربردهای بالینی (قبل از لغو مجوز FDA)
درمان تحلیل عضلانی و کاهش وزن: اکساندرولون برای کمک به افزایش وزن پس از جراحی گسترده، عفونتهای مزمن، تروما شدید یا در افرادی که بدون دلیل مشخص قادر به افزایش یا حفظ وزن طبیعی نیستند، تجویز میشد. همچنین برای جبران تحلیل پروتئینی ناشی از استفاده طولانیمدت از کورتیکواستروئیدها استفاده میشد.
درمان سوختگیهای شدید: متاآنالیزهای مطالعات بالینی اثربخشی اکساندرولون در موارد سوختگی شدید را تأیید کردهاند. مزایا شامل کاهش کاهش وزن کاتابولیک، افزایش توده بدون چربی، بهبود بهبود زخم در محل دونور، و کاهش مدت اقامت در ICU و بیمارستان است. در یک مطالعه، ۴۲% از بیماران سوختگی که اکساندرولون دریافت کردند، افزایش آنزیمهای کبدی را تجربه کردند.
پوکی استخوان: برای تسکین درد استخوانی ناشی از پوکی استخوان تجویز میشد، اگرچه دستورالعملهای فعلی درمان پوکی استخوان استفاده از اکساندرولون را توصیه نمیکنند.
سندرم ترنر: مطالعات نشان دادهاند که اکساندرولون همراه با هورمون رشد میتواند قد نهایی بزرگسالی دختران مبتلا به سندرم ترنر را افزایش دهد. بررسی کوکرین ۲۰۱۹ شواهدی با کیفیت متوسط نشان داد که افزودن اکساندرولون به درمان هورمون رشد منجر به افزایش قد نهایی بزرگسالی میشود.
تحلیل عضلانی ناشی از HIV/AIDS: مطالعات نشان دادهاند که اکساندرولون میتواند وزن و توده بدون چربی را در بیماران مبتلا به HIV/AIDS افزایش دهد. این دارو دارای وضعیت "orphan drug" (داروی یتیم) از FDA برای تحلیل عضلانی مرتبط با HIV است.
اثرات عملکردی (سوءاستفاده غیرپزشکی)
افزایش توده عضلانی خشک: مطالعات نشان دادهاند که اکساندرولون سنتز پروتئین عضلانی را تا ۴۴% در مردان سالم افزایش میدهد. در یک مطالعه روی مردان مسن، اکساندرولون توده بدون چربی را ۳ کیلوگرم افزایش داد. کاربران گزارش میدهند که اکساندرولون به دلیل عدم احتباس آب، رشد عضلانی "خشک" و واضح ایجاد میکند.
افزایش قدرت و استقامت: اکساندرولون تولید گلبولهای قرمز را افزایش میدهد که منجر به بهبود رساندن اکسیژن به عضلات و افزایش ظرفیت عملکرد هوازی میشود. همچنین سطوح انرژی ATP را افزایش میدهد که به عملکرد قدرتی کمک میکند.
کاهش چربی: اکساندرولون متابولیسم را افزایش میدهد و به بدن کمک میکند تا برای انرژی از ذخایر چربی استفاده کند. این ویژگی آن را در چرخههای کاتینگ (کاهش چربی) محبوب میکند.
بهبود سریعتر: کاربران گزارش میدهند که بهبودی عضلانی سریعتر پس از تمرینات سنگین را تجربه میکنند، که امکان تمرینات مکررتر را فراهم میکند.
⚡ بررسی سیستماتیک ۲۰۲۵
یک بررسی سیستماتیک منتشر شده در ۲۰۲۵ که ۲۴ مطالعه را پوشش میدهد، نشان داد که اکساندرولون با بهبود در شاخصهای ترکیب بدنی و کاهش زمان بستری در بیمارستان همراه است، اما با عوارض جانبی متوسط. محققان تأکید کردند که تحقیقات بیشتری برای تأیید مزایای بالینی برای بیماریهای خاص ضروری است.
منابع: ScienceDirect: Systematic Review 2025, Wikipedia: Medical Uses, PubMed: Muscle Protein Synthesis Study
عوارض جانبی اکساندرولون و خطرات سلامتی (بخش حیاتی)
سمیت کبدی (هپاتوتوکسیسیتی) - دلیل لغو FDA
- پلیوزیس هپاتیس (Peliosis Hepatis): وضعیتی که در آن بافت کبد و گاهی طحال با کیستهای پر از خون جایگزین میشود. این کیستها ممکن است با اختلال عملکرد کبدی حداقلی ظاهر شوند و با نارسایی کبدی و خونریزی داخل شکمی همراه بودهاند. اغلب تا زمانی که نارسایی کبدی تهدیدکننده حیات یا خونریزی داخل شکمی رخ دهد، شناسایی نمیشوند.
- تومورهای کبدی: تومورهای سلولی کبد، گاهی کشنده، گزارش شده است. تومورها معمولاً خوشخیم و وابسته به آندروژن هستند، اما کارسینوم هپاتوسلولار (سرطان کبد) نیز گزارش شده است.
- افزایش آنزیمهای کبدی: مطالعه ۲۰۱۸ نشان داد که ۴۲% از بیماران سوختگی که اکساندرولون مصرف کردند، ترانسآمینیتیس (افزایش AST یا ALT بیش از ۱۰۰ mg/dL) را تجربه کردند - میزانی بسیار بالاتر از آنچه قبلاً گزارش شده بود.
- هپاتیت کلستاتیک: زردی با هپاتیت کلستاتیک، به ندرت با نکروز کبدی و مرگ همراه است. تغییرات برگشتپذیر در تستهای عملکرد کبدی نیز رخ میدهد.
- ریسک افزایشیافته با استفاده طولانیمدت: اختلال عملکرد کبدی بیشتر در مردانی که اکساندرولون را بیش از یک سال به طور مداوم مصرف کردهاند، نشان داده شده است. با این حال، حتی استفاده کوتاهمدت نیز میتواند افزایش آنزیمهای کبدی ایجاد کند.
اختلالات قلبی-عروقی
- تغییرات لیپیدی خطرناک: اکساندرولون HDL (کلسترول خوب) را کاهش میدهد و LDL (کلسترول بد) را افزایش میدهد. در یک مطالعه، HDL به میزان ۳۱.۸% کاهش یافت و LDL ۴۱.۲% افزایش یافت. حتی دوزهای پایین اکساندرولون میتوانند به طور منفی بر پروفایل لیپیدی تأثیر بگذارند.
- افزایش ریسک آترواسکلروز: تغییرات لیپیدی خون با افزایش ریسک آترواسکلروز (تجمع چربی در دیواره شریانها)، بیماری قلبی، حمله قلبی و سکته مغزی همراه است.
- بیماری عروق کرونر زودرس: مطالعات نشان دادهاند که استروئیدهای آنابولیک ممکن است با بیماری زودهنگام عروق کرونر همراه باشند.
سرکوب محور هورمونی
- سرکوب تستوسترون: در یک مطالعه، مردانی که ۲۰ میلیگرم اکساندرولون روزانه مصرف کردند، پس از ۱۲ هفته کاهش ۴۵% در تستوسترون را تجربه کردند. گروهی که ۴۰ میلیگرم مصرف کردند ۴۵% کاهش داشتند و گروه ۸۰ میلیگرم ۶۶% کاهش را تجربه کردند. حتی دوزهای بسیار کم (۲.۵ میلیگرم) نیز میتوانند تولید تستوسترون درونزا را کاهش دهند.
- آتروفی بیضهها و اختلال اسپرم: مهار عملکرد بیضه، آتروفی بیضه (کوچک شدن بیضهها)، الیگواسپرمی (تعداد اسپرم پایین)، ناباروری و ناتوانی گزارش شده است.
- پریاپیسم (نعوظ طولانیمدت دردناک): پریاپیسم مزمن یک عارضه جانبی احتمالی است که میتواند آسیب دائمی ایجاد کند.
عوارض روانی و رفتاری - وابستگی
تحقیقات ۲۰۲۵ نشان میدهند که حدود ۳۰% از کاربران استروئیدهای آنابولیک (از جمله اکساندرولون) وابستگی ایجاد میکنند. علائم اصلی وابستگی به اکساندرولون عبارتند از:
- خستگی شدید، کاهش میل جنسی و افسردگی شدید - این علائم ترک مشابه وابستگی به مواد مخدر کلاسیک هستند
- تمرکز شدید بر حفظ توده عضلانی و ترس از از دست دادن عضله
- پرخاشگری افزایشیافته، رفتار ضداجتماعی، دورههای شیدایی، خصومت و تغییرات میل جنسی
- افسردگی و اضطراب: به ویژه پس از قطع استفاده
کاربران وابسته به اکساندرولون شیوع طول عمر بالاتری از وابستگی به مواد غیرالکلی، به ویژه سوءمصرف مواد افیونی، نشان دادهاند. علائم ترک میتوانند منجر به عود شوند اگر از طریق مراقبت ساختاریافته مدیریت نشوند.
ریسکهای خونریزی
افرادی که اکساندرولون مصرف میکنند ممکن است ریسک افزایشیافته خونریزی یا کبودی را داشته باشند. اکساندرولون به طور چشمگیری اثر رقیقکننده خون وارفارین را افزایش میدهد - در یک مطالعه، کاهش ۵.۵ برابری در دوز وارفارین (کاهش ۸۰-۸۵%) برای حفظ INR هدف ضروری بود.
عوارض دیگر
- ویریلیزاسیون در زنان: صدای عمیق، رشد موهای صورت، بزرگ شدن کلیتوریس و اختلالات قاعدگی. برخی از این تغییرات برگشتناپذیر هستند حتی پس از قطع دارو. مصرف در زنان باردار میتواند باعث ناهنجاریهای جنینی شود.
- ریزش مو (آلوپسی آندروژنتیک): مطالعه ۲۰۲۴ نشان داد که تا ۵۰% از مردان و زنان پس از بلوغ تحت تأثیر ریزش موی ناشی از پاسخ بیش از حد آندروژن قرار میگیرند.
- آکنه و پوست چرب: به ویژه در زنان و مردان قبل از بلوغ
- مشکلات رشد در کودکان: اکساندرولون میتواند باعث بسته شدن زودرس صفحات رشد استخوان شود و باعث کوتاهی قد در کودکان شود. این ریسک در کودکان کوچکتر بیشتر است.
- هیپرکلسمی (کلسیم خون بالا): به ویژه در بیماران مبتلا به سرطان پستان
- افزایش ریسک سرطان پروستات: افزایش ریسک برای ایجاد هیپرتروفی پروستات و کارسینوم پروستات در بیماران مسنتر
- مشکلات متابولیک: اکساندرولون ممکن است بر نحوه استفاده بدن از قند (گلوکز) تأثیر بگذارد و ممکن است به نظارت در بیماران دیابتی نیاز داشته باشد
⚡ نتیجهگیری FDA ۲۰۲۳
FDA نتیجه گرفت که با در نظر گرفتن نگرانیهای ایمنی مرتبط با استفاده از اکساندرولون که در برچسب محصول ذکر شده است، پروفایل منفعت-ریسک این محصول دارویی نامطلوب است بدون شواهد کافی برای حمایت از اثربخشی آن. به همین دلیل تمام مجوزها لغو شد و توزیع بدون مجوز تأییدشده غیرقانونی و مشمول اقدامات نظارتی است.
منابع: PMC: Liver Injury Case Report, ScienceDirect: Hepatic Transaminitis Study 2018, Olympic Behavioral Health: Anavar Addiction 2025, FDA Determination 2023
دوز و نحوه مصرف اکساندرولون (صرفاً آموزشی)
🚫 هشدار بحرانی
این اطلاعات صرفاً برای اهداف آموزشی ارائه شده است. FDA تمام مجوزهای اکساندرولون را در ژوئن ۲۰۲۳ لغو کرده است. توزیع بدون مجوز تأییدشده غیرقانونی است. مصرف بدون نظارت پزشکی بسیار خطرناک است و میتواند منجر به آسیبهای جدی کبدی، قلبی و هورمونی شود.
دوزهای پزشکی (قبل از لغو FDA)
- دوز بزرگسالان: ۲.۵ تا ۲۰ میلیگرم در روز به صورت ۲ تا ۴ دوز تقسیمشده. پاسخ مورد نظر ممکن است با ۲.۵ میلیگرم یا به اندازه ۲۰ میلیگرم در روز حاصل شود. یک دوره درمانی ۲ تا ۴ هفته معمولاً کافی بود و ممکن بود به صورت متناوب تکرار شود.
- سوختگیهای متوسط تا شدید: ۱۰ میلیگرم هر ۱۲ ساعت، معمولاً در ۷ روز اول پس از آسیب شروع میشد
- سندرم ترنر: دوزها برای کودکان با نظارت دقیق رشد استخوان تنظیم میشدند
دوزهای سوءمصرف (غیرپزشکی) - صرفاً آموزشی
توجه: این دوزها در سوءاستفاده گزارش شدهاند و توصیه نمیشوند:
- مردان - مبتدیان: ۲۰-۳۰ میلیگرم روزانه برای ۶-۸ هفته
- مردان - متوسط: ۴۰-۶۰ میلیگرم روزانه برای ۸ هفته
- مردان - پیشرفته: ۸۰-۱۰۰ میلیگرم روزانه (ریسک عوارض جانبی به طور قابل توجهی افزایش مییابد)
- زنان (به شدت منع شده): ۵-۲۰ میلیگرم روزانه - هرگز بیش از ۲۵ میلیگرم در روز، زیرا ریسک ویریلیزاسیون برگشتناپذیر به شدت افزایش مییابد
نحوه مصرف
اکساندرولون به صورت خوراکی (قرص) مصرف میشود. بسیاری از افراد آن را در صبح همراه با غذا مصرف میکنند تا ناراحتی معده کاهش یابد. اگر بیش از یک بار در روز مصرف شود، باید به طور مساوی در طول روز توزیع شود تا سطح ثابتی از دارو در بدن حفظ شود.
درمان پس از چرخه (PCT) - یافتههای ۲۰۲۳-۲۰۲۵
اهمیت حیاتی PCT: به دلیل سرکوب شدید تستوسترون توسط اکساندرولون (کاهش ۴۵-۶۶% در مطالعات)، PCT برای بازیابی تولید طبیعی هورمون ضروری است. با این حال، حتی با PCT، بازیابی کامل ممکن است ماهها طول بکشد.
زمانبندی: به دلیل نیمهعمر کوتاهتر اکساندرولون (۹-۱۳ ساعت)، PCT باید ۲۴-۴۸ ساعت پس از آخرین دوز شروع شود.
پروتکلهای رایج (استفاده غیرپزشکی):
- پروتکل SERM استاندارد:
- هفته ۱-۲: تاموکسیفن (Nolvadex) ۴۰ میلیگرم روزانه یا کلومیفن (Clomid) ۵۰ میلیگرم روزانه
- هفته ۳-۴: تاموکسیفن ۲۰ میلیگرم روزانه یا کلومیفن ۲۵ میلیگرم روزانه
- پروتکل ترکیبی (برای دوزهای بالاتر یا چرخههای طولانیتر):
- هفته ۱-۲: تاموکسیفن ۴۰ میلیگرم + کلومیفن ۵۰ میلیگرم روزانه
- هفته ۳-۴: تاموکسیفن ۲۰ میلیگرم + کلومیفن ۲۵ میلیگرم روزانه
محدودیتهای PCT: علیرغم PCT، بسیاری از کاربران علائم ترک را تجربه میکنند. مطالعه ۲۰۲۳ با ۴۷۰ مرد نشان داد که ۹۵.۱% کسانی که استروئیدهای آنابولیک را قطع کردند حداقل یک علامت ترک را تجربه کردند. علائم شایع شامل خستگی شدید، کاهش میل جنسی و افسردگی شدید است.
خطرات داروهای PCT از بازار سیاه
تحقیقات ۲۰۲۵ نشان میدهند که بسیاری از محصولات PCT در بازار سیاه جعلی، ناخالص یا دارای دوزهای نادرست هستند، که ریسکهای جدی سلامتی ایجاد میکند. PCT خودسرانه با داروهای غیرمجاز میتواند شرایط را بدتر کند.
⚡ واقعیت بازیابی هورمونی
حتی با PCT مناسب، سطوح تستوسترون ممکن است ماهها طول بکشد تا به حالت عادی بازگردند. برخی از مردان ممکن است هیپوگنادیسم طولانیمدت (تولید تستوسترون پایین) را تجربه کنند که نیاز به درمان جایگزینی تستوسترون پزشکی دارد.
منابع: PubMed: PCT Survey 2023, Frontiers: Falsified PCT Medicines 2025
استکینگ اکساندرولون (ترکیب با سایر مواد)
چرخههای کاتینگ (Cutting) - رایجترین کاربرد
- آناوار تکی (Solo): ۴۰-۶۰ میلیگرم روزانه برای ۶-۸ هفته - برای مبتدیان یا زنان (دوز پایینتر)
- آناوار + تستوسترون (پایه): ۴۰-۶۰ میلیگرم آناوار روزانه + ۳۰۰-۵۰۰ میلیگرم تستوسترون هفتگی - همیشه یک پایه تستوسترون برای پیشگیری از سرکوب کامل libido استفاده کنید
- آناوار + وینسترول: ۴۰ میلیگرم آناوار + ۵۰ میلیگرم وینسترول روزانه - توجه: هر دو سمیت کبدی دارند، بنابراین این ترکیب ریسک آسیب کبدی را افزایش میدهد
- آناوار + کلنبوترول: برای کاهش چربی تهاجمی - ریسک عوارض قلبی-عروقی
چرخههای بالکینگ (Bulking) - کمتر رایج
- آناوار + تستوسترون + دیانابول: برای رشد عضلانی - ریسک بالای استروژنیک و سرکوب هورمونی
- آناوار + دکا + تستوسترون: ترکیب سنگین با ریسکهای چندگانه
استکینگ برای زنان (مطلقاً منع شده)
هرگونه استفاده از اکساندرولون در زنان بسیار خطرناک است و به شدت منع میشود. حتی دوزهای پایین میتوانند باعث ویریلیزاسیون برگشتناپذیر شوند (صدای عمیق، رشد موهای صورت، بزرگ شدن کلیتوریس). استکینگ در زنان ریسک را به طور تصاعدی افزایش میدهد.
نکات حیاتی استکینگ
- ترکیب چند استروئید خوراکی (مثل آناوار + وینسترول + دیانابول) سمیت کبدی را به طور خطرناکی افزایش میدهد
- هر ماده اضافی ریسک تداخلات دارویی و عوارض غیرقابلپیشبینی را افزایش میدهد
- استکینگ همیشه باید شامل یک پایه تستوسترون باشد (به جز در زنان که اصلاً نباید استفاده کنند)
- نظارت منظم عملکرد کبدی (آزمایش ALT/AST) و پانل لیپیدی ضروری است
⚡ هشدار استکینگ ۲۰۲۵
استکینگ چندگانه ریسک آسیب کبدی، بیماری قلبی-عروقی، وابستگی و اختلالات روانی را به طور تصاعدی افزایش میدهد. اکثریت موارد جدی عوارض جانبی استروئیدها در افرادی رخ داده که از ترکیبات چندگانه استفاده کردهاند. به یاد داشته باشید: FDA تمام مجوزهای اکساندرولون را به دلیل ریسکهای ایمنی لغو کرده است.
وضعیت قانونی اکساندرولون و تشخیص دوپینگ
طبقهبندی قانونی (بهروزرسانی ۲۰۲۵)
- ایالات متحده: اکساندرولون یک ماده کنترلشده جدول III تحت قانون فدرال Controlled Substances Act است. از ژوئن ۲۰۲۳، FDA تمام مجوزهای آن را لغو کرده است. توزیع یا توزیع آن بدون مجوز تأییدشده غیرقانونی است و مشمول اقدامات نظارتی میشود. مجازاتها شامل حبس تا ۱۰ سال و جریمه تا ۵۰۰,۰۰۰ دلار برای اولین بار است.
- اکلاهما و سایر ایالات: تحت قانون Uniform Controlled Dangerous Substances Act به عنوان ماده جدول III دنبال میشود. همه معاملات باید از طریق کانالهای مجاز با نظارت دقیق انجام شود.
- بریتانیا: کلاس C تحت Misuse of Drugs Act
- کانادا: جدول IV تحت CDSA
- استرالیا: ماده جدول ۴ (تنها با نسخه)
مقررات دوپینگ WADA (۲۰۲۵)
- وضعیت ممنوع: S1.1 Exogenous AAS - ممنوع در همه زمانها (در رقابت و خارج از رقابت)
- متابولیتهای قابل تشخیص: اکساندرولون و متابولیتهای آن مانند 17-epi-oxandrolone و 18-nor-oxandrolone در ادرار قابل تشخیص هستند
- زمان تشخیص: اکساندرولون در ادرار تا ۲۸ روز پس از مصرف قابل تشخیص است (برخی مطالعات تا ۱۸ روز برای متابولیتهای طولانیمدت جدید گزارش کردهاند). این زمان تشخیص کوتاهتر از بسیاری از استروئیدهای تزریقی است، اما هنوز برای ورزشکاران تحت آزمایش خطرناک است.
- روشهای تشخیص پیشرفته: آزمایشگاههای معتبر WADA از GC-MS/MS، LC-MS/MS و HRMS با حساسیت بسیار بالا استفاده میکنند که میتوانند مقادیر بسیار کمی از متابولیتها را تشخیص دهند
مجازاتهای ورزشی
- اولین تخلف: معمولاً محرومیت ۴ ساله از رقابت
- تخلفات مکرر: محرومیت مادامالعمر احتمالی
- از دست دادن نتایج: لغو نتایج، بازپسگیری مدالها و جوایز
- پیامدهای مالی: از دست دادن حمایتهای مالی و بدهیهای قراردادی
ریسکهای بازار سیاه و آلودگی
مطالعات نشان دادهاند که بسیاری از مکملهای تغذیهای تبلیغشده برای رشد عضلانی حاوی اکساندرولون و سایر AASهای اعلامنشده در برچسب هستند. این "آلودگی" میتواند منجر به نتایج دوپینگ مثبت شود حتی اگر ورزشکار عمداً استروئید مصرف نکرده باشد. ریسکهای بازار سیاه شامل:
- محصولات جعلی با دوزهای نادرست یا مواد متفاوت
- آلودگی با باکتری، ویروس یا مواد سمی
- عدم کنترل کیفیت و اطمینان از خلوص
- پیگرد قانونی برای خرید، حمل یا توزیع
⚡ نکته کلیدی ۲۰۲۵
اکساندرولون در لیست ممنوعه WADA قرار دارد و در همه سطوح ورزش حرفهای و المپیک ممنوع است. زمان تشخیص تا ۲۸ روز آن را به یک ریسک جدی برای ورزشکاران تحت آزمایش تبدیل میکند. علاوه بر این، لغو مجوز FDA در ۲۰۲۳ به این معناست که هر استفاده از آن در ایالات متحده غیرقانونی است.
منابع: LegalClarity: Anavar Legal Status 2025, WADA Prohibited List 2025, Swolverine: Detection Times 2025
مقایسه اکساندرولون با سایر استروئیدها
مزایای نسبی اکساندرولون:
- در برابر دیانابول/آنادرول: احتباس آب بسیار کمتر، اثرات عضلانی "خشکتر"، ریسک کمتر ژنیکوماستی حاد، اما رشد عضلانی کمتر
- در برابر تستوسترون: نسبت آنابولیک به آندروژنیک بالاتر (۱۰ به ۱ در مقابل ۱ به ۱)، آروماتیزاسیون ندارد (تبدیل به استروژن نمیشود)
- در برابر وینسترول: به نظر میرسد تحمل بهتری داشته باشد، کمتر باعث خشکی مفاصل میشود
- "ملایمتر" برای زنان (اما هنوز خطرناک): به دلیل نسبت آنابولیک به آندروژنیک بالاتر، ریسک ویریلیزاسیون کمتر از تستوسترون یا ترنبولون است - اما هنوز میتواند اتفاق بیفتد و برگشتناپذیر است
معایب نسبی اکساندرولون:
- در برابر تستوسترون/دکا: رشد عضلانی خالص کمتر، افزایش قدرت کمتر
- در برابر ترنبولون: قدرت آنابولیک بسیار کمتر
- سمیت کبدی: به عنوان یک استروئید خوراکی C-17 آلفا آلکیله، اکساندرولون سمیت کبدی دارد - برخلاف استروئیدهای تزریقی مانند تستوسترون یا دکا
- گرانتر: اکساندرولون به طور تاریخی یکی از گرانترین استروئیدهای آنابولیک بوده است
- در برابر تمام استروئیدها: اکساندرولون تنها استروئید آنابولیکی است که FDA تمام مجوزهای آن را به دلیل نگرانیهای ایمنی در ۲۰۲۳ لغو کرده است
زمان تشخیص در مقایسه با سایر استروئیدها:
- اکساندرولون: حدود ۲۸ روز (کوتاهتر)
- تستوسترون (انانتات): ۳-۸ هفته
- ناندرولون (دکا): ۱۸ ماه+ (طولانیترین)
- ترنبولون: ۵-۶ ماه
- وینسترول: ۸-۱۰ هفته
⚡ جمعبندی مقایسهای
اکساندرولون در گذشته به عنوان استروئید "ملایم" در نظر گرفته میشد، اما تحقیقات اخیر و تصمیم FDA در ۲۰۲۳ نشان دادهاند که این دارو ریسکهای جدی ایمنی دارد که مزایای آن را تحتالشعاع قرار میدهد. در حالی که احتباس آب کمتری نسبت به برخی استروئیدها دارد، سمیت کبدی، اختلالات لیپیدی و سرکوب هورمونی آن قابل توجه است. هیچ استروئید آنابولیکی واقعاً "ایمن" نیست، و اکساندرولون نیز از این قاعده مستثنی نیست.
نتیجهگیری: توصیههای مبتنی بر شواهد ۲۰۲۵
ارزیابی ریسک-فایده برای ورزشکاران غیرحرفهای
یافتههای کلیدی تحقیقات ۲۰۲۳-۲۰۲۵:
- لغو مجوز FDA (۲۰۲۳): FDA تمام مجوزهای اکساندرولون را لغو کرد و اعلام کرد که "مشکلات احتمالی مرتبط با این دارو به اندازهای جدی هستند که باید از بازار حذف شود"
- سمیت کبدی: ۴۲% از بیماران در مطالعات افزایش آنزیمهای کبدی را تجربه کردند؛ ریسک پلیوزیس هپاتیس، تومورهای کبدی و نارسایی کبدی
- اختلالات قلبی-عروقی: کاهش ۳۱.۸% در HDL و افزایش ۴۱.۲% در LDL، افزایش ریسک آترواسکلروز، حمله قلبی و سکته مغزی
- سرکوب هورمونی شدید: کاهش ۴۵-۶۶% در تستوسترون حتی با دوزهای پزشکی؛ بازیابی ناقص در بسیاری از موارد
- وابستگی: ۳۰% از کاربران AAS وابستگی ایجاد میکنند با علائم ترک شدید
- خطرات خاص زنان: ریسک بالای ویریلیزاسیون برگشتناپذیر؛ ریسک ناهنجاریهای جنینی در بارداری
- ریسکهای قانونی: ماده کنترلشده جدول III؛ توزیع بدون مجوز غیرقانونی با مجازاتهای شدید
- دوپینگ: ممنوع توسط WADA؛ قابل تشخیص تا ۲۸ روز؛ ریسک محرومیت ۴ ساله
توصیه قاطع: استفاده غیرپزشکی از اکساندرولون به شدت توصیه نمیشود. تصمیم FDA برای لغو تمام مجوزها بر اساس نگرانیهای جدی ایمنی و عدم شواهد کافی برای اثربخشی بود. ریسکهای سلامتی (کبدی، قلبی-عروقی، هورمونی، روانی) و عواقب قانونی بسیار بیشتر از مزایای احتمالی است، به ویژه زمانی که جایگزینهای ایمن و قانونی موجود هستند.
جایگزینهای ایمن و مؤثر
- تمرینات مقاومتی اصولی: برنامه تمرینی پیشرونده میتواند به رشد عضلانی و قدرت قابل توجه بدون ریسک منجر شود. مطالعات نشان دادهاند که مردان سالم با تمرینات مقاومتی میتوانند سالانه ۱-۲ کیلوگرم عضله خالص بسازند
- تغذیه بهینه: پروتئین کافی (۱.۶-۲.۲ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن)، کالری کافی برای رشد عضله، ریزمغذیهای کافی
- مکملهای قانونی و مجاز:
- کراتین مونوهیدرات (۳-۵ گرم روزانه) - اثربخشی ثابتشده علمی
- پروتئین وی، کازئین
- BCAAs (آمینواسیدهای شاخهدار)
- بتا-آلانین
- سیترولین مالات
- بهینهسازی هورمونی طبیعی:
- خواب کافی (۷-۹ ساعت در شب)
- مدیریت استرس
- ویتامین D (اگر کمبود داشتید)
- زینک و منیزیم
- حفظ وزن سالم (چربی بدن بیش از حد تستوسترون را کاهش میدهد)
- ریکاوری مناسب: روزهای استراحت، تکنیکهای بازیابی مانند ماساژ، کشش و غلتک فوم
برای افرادی با شرایط پزشکی مشروع: اگرچه FDA مجوز اکساندرولون را لغو کرده است، اما داروهای جایگزین تأییدشده برای شرایطی مانند تحلیل عضلانی، سوختگیهای شدید یا سندرم ترنر وجود دارد. همیشه با یک متخصص واجد شرایط مشورت کنید که میتواند گزینههای درمانی قانونی و ایمن را ارائه دهد.
مقالات مرتبطی که میبایست مطالعه شود
- تستوسترون انانتات (Testosterone Enanthate) - تستوسترون انانتات (Testosterone Enanthate) یکی از رایجترین و پرکاربردترین فرمهای تستوسترون تزریقی است که از دهه ۱۹۵۰ در پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. این ماده که در سال ۱۹۵۴ تحت نام تجاری Delatestryl معرفی شد، امروزه به عنوان اصلیترین داروی جایگزینی تستوسترون (TRT) برای درمان هیپوگنادیسم (کمبود تستوسترون) در مردان شناخته میشود.
- آنادور (ناندرولون هگزیلوکسی فنیل پروپیونات) - آنادور (ناندرولون هگزیلوکسی فنیل پروپیونات) یکی از قدیمیترین استروئیدهای آنابولیک تزریقی است که در دهه ۱۹۷۰ میلادی برای استفاده دامپزشکی و درمان تحلیل عضلانی معرفی شد. این ماده عمدتاً برای افزایش وزن و اشتها در دامها طراحی شده و در انسان برای درمان کمخونی آپلاستیک و تحلیل عضلانی استفاده میشد، اما اکنون در اکثر کشورها متوقف شده و سوءاستفاده آن در عملکرد ورزشی رایج است.
- آنادرول-۵۰ (اکسیمتولون) - نادرول-۵۰ (اکسیمتولون) یکی از قدرتمندترین استروئیدهای آنابولیک خوراکی است که در سال ۱۹۵۹ توسط شرکت Syntex معرفی شد. این ماده در ابتدا برای درمان کمخونی و بیماریهای تحلیل عضلانی توسعه یافت و هنوز در برخی کشورها برای اهداف پزشکی محدود تجویز میشود.
- دکا-دورابولین (ناندرولون دکانوات): بررسی جامع عوارض و خطرات - دکا-دورابولین یکی از شناختهشدهترین استروئیدهای آنابولیک تزریقی است که در دهه ۱۹۵۰ میلادی توسط شرکت Organon معرفی و در سال ۱۹۶۲ تأیید FDA دریافت کرد. این ماده در ابتدا برای درمان کمخونی ناشی از نارسایی کلیوی توسعه یافت و هنوز در برخی کشورها برای اهداف پزشکی تجویز میشود
مکملهای قانونی و ایمن
- راهنمای جامع کراتین مونوهیدرات - موثرترین مکمل قانونی برای افزایش قدرت و حجم عضلانی
- راهنمای مصرف پروتئین وی - بهترین منبع پروتئین برای بازیابی و رشد عضلانی