تستوسترون سایپیونات (Testosterone Cypionate) یک داروی تزریقی عضلانی است که از دهه ۱۹۵۰ میلادی برای درمان کمبود تستوسترون در مردان مورد استفاده قرار میگیرد. این ماده که با نام تجاری Depo-Testosterone شناخته میشود، تأیید FDA دارد و بهعنوان یک هورمون درمانی جایگزین (TRT) برای مردان مبتلا به هیپوگنادیسم (کمبود تولید تستوسترون طبیعی) تجویز میشود. تستوسترون سایپیونات یک نسخه سنتزی از هورمون مردانه تستوسترون است که با افزودن اِستر سایپیونات، زمان ماندگاری آن در بدن افزایش مییابد و نیازی به تزریق روزانه ندارد.
علیرغم کاربردهای پزشکی مشروع، سوءاستفاده از تستوسترون سایپیونات در بین ورزشکاران و بدنسازان برای افزایش توده عضلانی و عملکرد ورزشی به یک نگرانی جدی بهداشت عمومی تبدیل شده است. تحقیقات ۲۰۲۴-۲۰۲۵ نشان میدهند که استفاده غیرپزشکی و بدون نظارت از این داروی قدرتمند، میتواند منجر به عوارض جدی قلبی-عروقی، کبدی، هورمونی و روانی شود.
تعریف و مکانیسم عمل تستوسترون سایپیونات
ساختار شیمیایی و فارماکوکینتیک تستوسترون سایپیونات
تستوسترون سایپیونات از نظر شیمیایی تقریباً یکسان با تستوسترون طبیعی بدن است، با این تفاوت که یک اِستر سایپیونات (Cypionate Ester) به آن متصل شده است. اِستر به معنای ساده یک زنجیر شیمیایی است که به هورمون اضافه میشود تا جذب آن کندتر شود. این امر باعث میشود که تستوسترون سایپیونات بعد از تزریق در عضله، به آرامی در طول چند روز وارد جریان خون شود، نه بهصورت ناگهانی.
نیمهعمر (Half-Life) تستوسترون سایپیونات: حدود ۸ روز است. این یعنی بعد از ۸ روز، نصف مقدار داروی تزریقشده هنوز در بدن باقی مانده است. به همین دلیل، معمولاً هر ۷-۱۴ روز یکبار تزریق میشود. برخلاف فرمهای خوراکی که باید روزانه مصرف شوند، تزریق عضلانی تستوسترون سایپیونات راحتتر و با نوسانات کمتر در سطح خون همراه است.
مکانیسم اثر بیولوژیکی تستوسترون
بعد از تزریق تستوسترون سایپیونات، اِستر توسط آنزیمهای بدن جدا شده و تستوسترون فعال آزاد میشود. این هورمون وارد سلولها میشود و به گیرندههای آندروژن (Androgen Receptors) متصل میشود. این گیرندهها پروتئینهای خاصی هستند که پیامهای هورمونی را به DNA هسته سلول منتقل میکنند. نتیجه این فرآیند، فعالسازی ژنهایی است که مسئول رشد عضلات، تولید پروتئین، افزایش قدرت، بهبود استخوانها و افزایش تولید گلبولهای قرمز خون هستند.
اثرات کلیدی تستوسترون در بدن:
- آنابولیک (عضلهساز): افزایش سنتز پروتئین عضلانی و رشد توده عضلانی
- آندروژنیک (مردانهساز): ایجاد ویژگیهای جنسی ثانویه مانند صدای زمخت، موهای صورت، افزایش میل جنسی
- هماتولوژیک: تحریک تولید گلبولهای قرمز خون (Erythropoiesis) که اکسیژنرسانی به ماهیچهها را بهبود میبخشد
- متابولیک: افزایش سوزاندن چربی، کاهش توده چربی بدن، بهبود حساسیت به انسولین
یکی از نکات مهم این است که تستوسترون میتواند در برخی بافتها به دیهیدروتستوسترون (DHT) تبدیل شود که قدرت آندروژنیک بالاتری دارد، یا به استروژن (آروماتیزاسیون - Aromatization) تبدیل شود که میتواند منجر به عوارض استروژنیک مانند احتباس آب و ژنیکوماستی (رشد بافت پستانی در مردان) شود.
⚡ نکته کلیدی ۲۰۲۵
تستوسترون سایپیونات یک "پرودراگ" (Prodrug) است - یعنی خودش فعال نیست بلکه بعد از تزریق به تستوسترون زیستیکسان (Bioidentical Testosterone) تبدیل میشود که از نظر شیمیایی کاملاً مشابه تستوسترون طبیعی بدن است. این ویژگی باعث میشود که تستوسترون سایپیونات در درمان جایگزینی هورمونی بسیار مؤثر باشد.
منابع: Mayo Clinic: Testosterone Cypionate 2025, Healthline: Pharmacokinetics 2024, Endless Vitality 2024
مزایای درمانی و کاربردهای پزشکی تستوسترون سایپیونات
کاربردهای بالینی تأییدشده تستوسترون سایپیونات
هیپوگنادیسم مردان (Male Hypogonadism): تستوسترون سایپیونات توسط FDA برای درمان مردانی تأیید شده که بدنشان تستوسترون کافی تولید نمیکند. هیپوگنادیسم یک وضعیت پزشکی است که در آن بیضهها به دلایل مختلف (مادرزادی، آسیب، بیماری) قادر به تولید تستوسترون کافی نیستند. علائم هیپوگنادیسم شامل خستگی شدید، کاهش توده عضلانی، افزایش چربی بدن، کاهش تراکم استخوان، افسردگی، اختلال عملکرد جنسی و ناباروری است.
آندروپاوز (Andropause یا سالمندی مردانه): با افزایش سن، سطح تستوسترون مردان بهطور طبیعی کاهش مییابد (حدود ۱-۲% سالانه بعد از ۳۰ سالگی). در برخی مردان، این کاهش به حدی میرسد که علائم بالینی ایجاد میکند. درمان جایگزینی تستوسترون (TRT) میتواند این علائم را بهبود بخشد، اما فقط زمانی توصیه میشود که آزمایشهای خون کمبود تستوسترون را تأیید کنند و علائم بالینی واضح باشند.
تحلیل عضلانی ناشی از بیماریها: در برخی شرایط پزشکی مانند HIV/AIDS و سرطان که باعث از دست دادن وزن و توده عضلانی میشوند، تستوسترون میتواند به حفظ و بازگرداندن عضلات کمک کند.
مزایای مستند درمان با تستوسترون سایپیونات
بهبود عملکرد جنسی: یک بررسی سیستماتیک در سال ۲۰۲۴ که شامل ۳۵ مطالعه بالینی و ۵۶۰۱ شرکتکننده بود، نشان داد که درمان با تستوسترون باعث بهبود قابلتوجه در عملکرد جنسی، میل جنسی و عملکرد نعوظ در مردانی که سطح تستوسترون پایین داشتند، میشود.
افزایش توده عضلانی و قدرت: تستوسترون سایپیونات با افزایش سنتز پروتئین عضلانی، باعث رشد عضلات و افزایش قدرت میشود. مطالعات نشان میدهند که در ترکیب با تمرینات مقاومتی، این افزایش قابلتوجهتر است.
بهبود تراکم استخوان: مطالعه ۲۰۲۵ منتشرشده در Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism نشان داد که TRT تراکم معدنی استخوان و سلامت اسکلتی را در مردان مبتلا به هیپوگنادیسم بهبود میبخشد. این امر بهویژه برای مردان مسنتر که در معرض پوکی استخوان هستند، اهمیت دارد.
بهبود خلق و خو و انرژی: کمبود تستوسترون با افسردگی، خستگی مزمن و کاهش انگیزه مرتبط است. درمان با تستوسترون میتواند این علائم را بهبود بخشد و کیفیت زندگی را افزایش دهد.
افزایش گلبولهای قرمز خون: تستوسترون تولید اریتروپویتین (هورمونی که تولید گلبولهای قرمز را تحریک میکند) را افزایش میدهد. این میتواند برای مردانی که کمخونی دارند مفید باشد، اما در صورت افزایش بیش از حد، میتواند خطرناک شود (پلیسیتمی - Polycythemia).
کاهش چربی بدن و بهبود کنترل قند خون: تستوسترون سایپیونات میتواند چربی احشایی (چربی اطراف اندامهای داخلی) را کاهش دهد و حساسیت به انسولین را بهبود بخشد، که برای مردان مبتلا به سندرم متابولیک یا دیابت نوع ۲ مفید است.
استفاده در زنان (بسیار محدود و تحت نظارت)
تستوسترون سایپیونات بهندرت برای زنان تجویز میشود، اما در برخی موارد خاص مانند کاهش شدید میل جنسی پس از یائسگی یا یائسگی جراحی، ممکن است تحت نظارت دقیق پزشک متخصص استفاده شود. دوز برای زنان بسیار کمتر از مردان است و خطر ویریلیزاسیون (مردانهشدن - صدای زمخت، رشد موهای صورت، تغییرات قاعدگی) وجود دارد.
⚡ یافتههای مهم ۲۰۲۵
مطالعه TRAVERSE (بزرگترین مطالعه بالینی تستوسترون تا به امروز، منتشرشده در ۲۰۲۳) نشان داد که درمان با تستوسترون در مردان مسن با سطح پایین تستوسترون و بیماری قلبی قبلی، ریسک حوادث قلبی-عروقی عمده (MACE) را افزایش نمیدهد. با این حال، این مطالعه فقط در شرایط پزشکی تحت نظارت دقیق انجام شد و نتایج آن به استفاده غیرپزشکی یا دوزهای بالا تعمیمپذیر نیست.
منابع: Swolverine 2025: Benefits Overview, Gameday Men's Health 2025, Balance My Hormones 2025, TRAVERSE Study & Androgen Society Position 2024
عوارض جانبی و خطرات سلامتی تستوسترون سایپیونات (بخش حیاتی)
عوارض قلبی-عروقی تستوسترون سایپیونات (یافتههای ۲۰۲۴-۲۰۲۵)
- کاردیومیوپاتی ناشی از استروئید: بررسی سیستماتیک ۲۰۲۵ منتشرشده در Clinical Case Reports روی ۳۲ مورد کاردیومیوپاتی (بیماری عضله قلب) ناشی از استروئیدهای آنابولیک نشان داد که تستوسترون سایپیونات یکی از رایجترین استروئیدهای استفادهشده بود. اکثر بیماران دچار اتساع بطن چپ قلب (Left Ventricular Dilation) و کاهش کسر جهشی (Ejection Fraction) شدند که نشاندهنده ضعف عملکرد پمپاژ قلب است.
- تغییرات ساختاری قلب: مطالعه MRI قلبی ۲۰۲۵ روی ۶ بیمار با کاردیومیوپاتی و مصرف تستوسترون سایپیونات، تغییرات منحصربهفردی در بافت قلبی را نشان داد، از جمله کاهش حجم خارج سلولی (ECV) که میتواند نشاندهنده تغییرات فیبروزی یا تجمع پروتئین غیرطبیعی باشد.
- افزایش ریسک حوادث قلبی-عروقی: مطالعه ۲۰۲۱ روی سربازان آمریکایی نشان داد که مصرف تستوسترون تزریقی با افزایش خطر حوادث قلبی-عروقی همراه بود، بهویژه در مردانی که بیماریهای زمینهای متعددی داشتند.
- اختلالات لیپیدی: تستوسترون میتواند کلسترول HDL (کلسترول خوب) را کاهش دهد و خطر آترواسکلروز (تصلب شریانها) را افزایش دهد.
- فشار خون بالا و احتباس مایعات: تستوسترون باعث احتباس سدیم و آب میشود که میتواند فشار خون را افزایش دهد و در افراد مستعد، نارسایی قلبی را بدتر کند.
- افزایش خطر لخته خون: تستوسترون میتواند خون را غلیظتر کرده و ریسک ترومبوآمبولی وریدی (VTE - لخته خون در وریدها)، آمبولی ریه (لخته در ریهها) و سکته مغزی را افزایش دهد.
سرکوب محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد (HPG Axis)
- توقف تولید طبیعی تستوسترون: وقتی تستوسترون خارجی (برونزا) به بدن تزریق میشود، مغز تشخیص میدهد که سطح تستوسترون بالا است و سیگنالهای هورمونی (LH و FSH) که به بیضهها دستور تولید تستوسترون میدهند را قطع میکند. این فرآیند "سرکوب محور HPG" نامیده میشود.
- آتروفی بیضهها (Testicular Atrophy): بدون سیگنالهای هورمونی، بیضهها کوچک میشوند. این میتواند منجر به ناباروری و کاهش دائمی تولید تستوسترون طبیعی شود.
- ناباروری: تستوسترون برونزا تولید اسپرم را شدیداً کاهش یا حتی متوقف میکند. این اثر معمولاً برگشتپذیر است، اما بازگشت کامل ممکن است ماهها طول بکشد و در برخی موارد دائمی باشد.
پلیسیتمی (Polycythemia - افزایش گلبولهای قرمز)
تستوسترون تولید گلبولهای قرمز خون را تحریک میکند. در صورت افزایش بیش از حد، خون غلیظ میشود (هماتوکریت بالا) که ریسک لخته خون، سکته مغزی و حمله قلبی را افزایش میدهد. متاآنالیز ۲۰۲۲ نشان داد که تستوسترون تزریقی بیشترین ریسک افزایش هماتوکریت را دارد.
عوارض کبدی
اگرچه تستوسترون سایپیونات تزریقی سمیت کبدی کمتری نسبت به فرمهای خوراکی آلکیلهشده دارد، دوزهای بالا و استفاده طولانیمدت میتوانند باعث افزایش آنزیمهای کبدی، کیستهای خونی کبدی و در موارد نادر، تومورهای کبدی شوند.
مشکلات پروستات
- بزرگشدن پروستات (BPH): تستوسترون میتواند پروستات را بزرگ کرده و علائم ادراری مانند دفع مکرر ادرار، جریان ضعیف و احساس تخلیه ناقص مثانه را بدتر کند.
- سرطان پروستات: تستوسترون باعث سرطان پروستات نمیشود، اما اگر سرطان از قبل وجود داشته باشد، میتواند رشد آن را تسریع کند. به همین دلیل، غربالگری سرطان پروستات قبل و در حین درمان با تستوسترون ضروری است.
عوارض استروژنیک (ناشی از تبدیل تستوسترون به استروژن)
- ژنیکوماستی (Gynecomastia): رشد بافت غدد پستانی در مردان. این اتفاق میافتد زیرا بخشی از تستوسترون توسط آنزیم آروماتاز به استروژن تبدیل میشود.
- احتباس آب و نفخ: افزایش استروژن باعث احتباس مایعات میشود.
- افزایش چربی: استروژن بالا میتواند ذخیرهسازی چربی را افزایش دهد.
عوارض پوستی
- آکنه (جوش): تستوسترون تولید چربی پوست (سبوم) را افزایش میدهد که میتواند منجر به آکنه، بهویژه روی پشت، شانهها و صورت شود.
- ریزش مو (آلوپسی آندروژنیک): در افراد مستعد ژنتیکی، تستوسترون و DHT میتوانند ریزش موی سر را تسریع کنند.
عوارض روانی و رفتاری
- تغییرات خلقی: نوسانات خلق و خو، تحریکپذیری و پرخاشگری
- اختلالات خواب: آپنه خواب (توقف نفس در خواب) میتواند بدتر شود
- وابستگی و سوءمصرف: تستوسترون سایپیونات یک ماده کنترلشده جدول III است زیرا پتانسیل سوءمصرف، وابستگی و اعتیاد دارد. علائم ترک شامل افسردگی، خستگی و کاهش میل جنسی است.
عوارض محل تزریق
درد، تورم، قرمزی، عفونت و ایجاد آبسه در محل تزریق. تزریق نادرست میتواند منجر به آمبولی روغنی (ورود روغن به رگ خونی) شود که میتواند کشنده باشد.
⚡ هشدار بحرانی ۲۰۲۵
FDA در سال ۲۰۱۵ هشدار قلبی-عروقی را به برچسب تمام محصولات تستوسترون اضافه کرد. سوءمصرف تستوسترون با دوزهای بالا میتواند منجر به حمله قلبی، نارسایی قلبی، سکته مغزی، مشکلات کبدی، افسردگی، توهم، هذیان و پرخاشگری شود. مطالعه ۲۰۲۵ تأکید میکند که کاردیومیوپاتی ناشی از استروئیدها یک عارضه جدی و بالقوه برگشتناپذیر است.
منابع: Steroid-Induced Cardiomyopathy 2025, Cardiac MRI Study 2025, GoodRx: Side Effects 2023, Healthline: Warnings 2024, Dr. Paulo Egydio 2025
دوز و نحوه مصرف تستوسترون سایپیونات (صرفاً آموزشی)
🚫 هشدار بحرانی
این اطلاعات صرفاً برای اهداف آموزشی ارائه شده و نباید برای خودسرانه مصرف استفاده شود. تستوسترون سایپیونات یک داروی تحت نظارت است و مصرف بدون نسخه و نظارت پزشکی غیرقانونی و بسیار خطرناک است.
دوزهای پزشکی تستوسترون سایپیونات
- هیپوگنادیسم مردان: ۵۰-۴۰۰ میلیگرم هر ۲-۴ هفته (تزریق عضلانی عمیق در عضله باسن). دوز معمول: ۱۰۰-۲۰۰ میلیگرم هر ۲ هفته یا ۷۵-۱۰۰ میلیگرم هفتگی.
- پروتکل مدرن TRT: تزریقات مکررتر با دوز کمتر (مثلاً ۵۰-۱۰۰ میلیگرم دو بار در هفته) برای حفظ سطوح خونی پایدارتر و کاهش نوسانات هورمونی ترجیح داده میشود.
- نظارت پزشکی: آزمایشهای منظم خون برای بررسی سطح تستوسترون، هماتوکریت، آنزیمهای کبدی، لیپیدها و PSA (برای غربالگری پروستات) ضروری است.
دوزهای سوءمصرف (غیرپزشکی) - صرفاً آموزشی
توجه: این دوزها در سوءاستفاده گزارش شدهاند و به هیچ وجه توصیه نمیشوند:
- مبتدیان (چرخه اول): ۳۰۰-۵۰۰ میلیگرم هفتگی به مدت ۸-۱۲ هفته
- متوسط: ۵۰۰-۷۵۰ میلیگرم هفتگی به مدت ۱۰-۱۲ هفته
- پیشرفته: ۷۵۰-۱۰۰۰+ میلیگرم هفتگی به مدت ۱۲-۱۶ هفته
این دوزهای غیرپزشکی بسیار بالاتر از دوزهای درمانی هستند و ریسک عوارض جدی را بهطور تصاعدی افزایش میدهند.
نحوه تزریق تستوسترون سایپیونات
تستوسترون سایپیونات بهصورت تزریق عضلانی عمیق (Intramuscular - IM) در عضله گلوتئال (باسن) یا واستوس لترالیس (ران خارجی) تزریق میشود. تزریق باید با سرنگ و سوزن استریل و با تکنیک صحیح انجام شود تا از عفونت، آسیب عصبی و عوارض دیگر جلوگیری شود.
درمان پس از چرخه (PCT) - یافتههای ۲۰۲۳-۲۰۲۵
اهمیت حیاتی PCT: بعد از قطع مصرف تستوسترون برونزا، بدن نیاز دارد که تولید طبیعی تستوسترون را دوباره راهاندازی کند. بدون PCT، فرد ممکن است ماهها در وضعیت هیپوگنادیسم (تستوسترون بسیار پایین) بماند که با علائم شدیدی مانند افسردگی عمیق، خستگی، از دست دادن عضلات و اختلال جنسی همراه است.
مطالعه ۲۰۲۳ با ۴۷۰ مرد نشان داد که استفاده از PCT علائم ترک را در ۶۰% موارد کاهش داد. با این حال، ۹۵.۱% کسانی که استروئیدهای آنابولیک را قطع کردند، حداقل یک علامت ترک را تجربه کردند. بازیابی کامل میتواند ۳-۶ ماه طول بکشد و در ۴۸% موارد ناقص است.
زمانبندی PCT برای تستوسترون سایپیونات: به دلیل نیمهعمر ۸ روزه تستوسترون سایپیونات، PCT باید ۱۴-۲۱ روز (۲-۳ هفته) پس از آخرین تزریق شروع شود تا مقادیر کافی از سیستم خارج شود.
پروتکلهای رایج PCT (استفاده غیرپزشکی):
- پروتکل کلومیفن (Clomid):
- هفته ۱-۲: ۵۰ میلیگرم دو بار در روز (۱۰۰ میلیگرم کل روزانه)
- هفته ۳-۴: ۵۰ میلیگرم یک بار در روز
- پروتکل تاموکسیفن (Nolvadex):
- هفته ۱-۲: ۴۰ میلیگرم روزانه
- هفته ۳-۴: ۲۰ میلیگرم روزانه
- پروتکل ترکیبی (برای چرخههای سنگینتر):
- هفته ۱-۲: کلومیفن ۵۰ میلیگرم + تاموکسیفن ۴۰ میلیگرم روزانه
- هفته ۳-۴: کلومیفن ۲۵ میلیگرم + تاموکسیفن ۲۰ میلیگرم روزانه
- hCG (گونادوتروپین جفتی انسانی): برخی افراد ۲-۳ هفته قبل از شروع SERM، از hCG استفاده میکنند (۲۵۰-۵۰۰ IU سه بار در هفته) تا بیضهها را "بیدار" کنند. این روش بحثبرانگیز است و نیاز به نظارت دقیق دارد.
محدودیتهای PCT: حتی با بهترین پروتکل PCT، بازیابی کامل تضمینشده نیست. هرچه دوز بالاتر و مدت مصرف طولانیتر باشد، احتمال آسیب دائمی به محور هورمونی بیشتر است.
خطرات داروهای PCT غیرمجاز
مطالعه ۲۰۲۵ منتشرشده در Frontiers in Chemistry نشان داد که بسیاری از داروهای PCT بازار سیاه جعلی، آلوده یا دارای دوز نادرست هستند، که میتواند شرایط را بدتر کرده و خطرات جدی سلامتی ایجاد کند.
⚡ یافتههای مهم ۲۰۲۵
PCT خوداقدام با داروهای غیرمجاز بسیار خطرناک است. تنها راه ایمن، مصرف تستوسترون سایپیونات تحت نظارت پزشک متخصص اندوکرینولوژی یا متخصص TRT است. بهترین "PCT" این است که اصلاً از استروئیدها سوءاستفاده نکنید.
منابع: Mayo Clinic: Dosing 2025, PCT Survey Study 2023, Frontiers 2025: Falsified Medicines
استکینگ تستوسترون سایپیونات (ترکیب با سایر مواد)
تستوسترون بهعنوان "پایه" چرخه
در سوءاستفاده از استروئیدها، تستوسترون سایپیونات معمولاً بهعنوان "پایه" (Base) هر چرخه استفاده میشود. دلیل این است که سایر استروئیدهای آنابولیک تولید طبیعی تستوسترون را سرکوب میکنند، و بدون جایگزینی خارجی تستوسترون، فرد دچار علائم شدید کمبود تستوسترون میشود.
چرخههای رایج حجم (Bulking) با تستوسترون سایپیونات
- تست + دکا (ناندرولون): ۵۰۰ میلیگرم تستوسترون سایپیونات + ۴۰۰ میلیگرم ناندرولون دکانوات هفتگی برای ۱۲ هفته. این ترکیب برای افزایش حجم عضلانی استفاده میشود اما ریسک عوارض قلبی-عروقی و سرکوب هورمونی شدید دارد.
- تست + دیانابول (متاندرستنولون): ۵۰۰ میلیگرم تستوسترون سایپیونات هفتگی + ۳۰-۵۰ میلیگرم دیانابول روزانه برای ۴-۶ هفته اول چرخه. ریسک بالای سمیت کبدی و آروماتیزاسیون شدید.
- تست + آنادرول (اکسیمتولون): برای افزایش سریع وزن و قدرت، اما با عوارض شدید کبدی و احتباس آب.
چرخههای کات (Cutting) با تستوسترون سایپیونات
- تست + وینسترول (استانوزولول): ۳۵۰-۵۰۰ میلیگرم تستوسترون سایپیونات هفتگی + ۵۰ میلیگرم وینسترول روزانه برای ۶-۸ هفته. ریسک آسیب مفاصل و سمیت کبدی.
- تست + آناوار (اکساندرولون): برای حفظ عضلات در حین کاهش چربی، اما هزینه بالا و خطر جعلی بودن محصول.
- تست + پریموبولان (متنولون): یکی از ترکیبات "ملایمتر" اما همچنان با ریسکهای قابلتوجه.
نکات حیاتی در مورد استکینگ تستوسترون سایپیونات
- ریسک عوارض با افزودن هر ماده اضافی بهصورت تصاعدی افزایش مییابد
- استکهای چندگانه (۳+ ماده) بیشترین موارد کاردیومیوپاتی و مرگ ناگهانی را دارند
- تداخلات دارویی غیرقابلپیشبینی میتواند رخ دهد
- نظارت پزشکی برای چنین ترکیباتی تقریباً غیرممکن است زیرا هیچ پزشک مسئولیتی را نمیپذیرد
- محصولات بازار سیاه اغلب آلوده، جعلی یا نادرست برچسبگذاری شدهاند
⚡ هشدار ۲۰۲۵
بررسی سیستماتیک ۲۰۲۵ روی کاردیومیوپاتی ناشی از استروئیدها نشان داد که اکثر موارد شامل استفاده از ترکیبات چندگانه (Polypharmacy) بودند. تستوسترون سایپیونات در ۱۹ مورد از ۳۲ مورد مطالعهشده استفاده شده بود. میانگین مدت استفاده ۶.۹ سال و دوزها بسیار بالاتر از دوزهای پزشکی بودند.
وضعیت قانونی و تشخیص دوپینگ تستوسترون سایپیونات
طبقهبندی قانونی تستوسترون سایپیونات (بهروزرسانی ۲۰۲۵)
- ایالات متحده: تستوسترون سایپیونات یک ماده کنترلشده جدول III تحت قانون کنترل مواد DEA است. مصرف بدون نسخه پزشکی غیرقانونی است. مجازاتها: تا ۱ سال زندان و جریمه ۱۰۰۰ دلار برای مالکیت؛ توزیع: تا ۱۰ سال زندان و جریمه ۵۰۰,۰۰۰ دلار برای اولین بار.
- کانادا: جدول IV تحت CDSA - نیاز به نسخه پزشکی
- بریتانیا: کلاس C تحت Misuse of Drugs Act - مالکیت برای استفاده شخصی قانونی است اما واردات و توزیع غیرقانونی
- استرالیا: ماده جدول ۴ - فقط با نسخه پزشکی
- اتحادیه اروپا: قوانین در کشورهای مختلف متفاوت است اما عموماً نیاز به نسخه دارد
مقررات دوپینگ WADA (۲۰۲۵)
- وضعیت ممنوع: تستوسترون تحت S1.1a: استروئیدهای آنابولیک-آندروژنیک برونزا (Exogenous AAS) طبقهبندی شده و در همه زمانها ممنوع است (در رقابت و خارج از رقابت)
- روش تشخیص اولیه - نسبت T/E: آزمایش ادرار برای نسبت تستوسترون به اپیتستوسترون (T/E Ratio). حد طبیعی: ۱:۱ - WADA حد مشکوک را ۴:۱ تعیین کرده است. اگر نسبت بالاتر باشد، نمونه برای آزمایشهای تأییدی ارسال میشود.
- محدودیت روش T/E: برخی افراد به دلیل ژنتیک میتوانند تستوسترون برونزا مصرف کنند بدون اینکه نسبت T/E آنها بالا برود. مطالعهای نشان داد که در دو سوم کرهایها و ۱۰% سوئدیها، نسبت T/E حتی با مصرف تستوسترون افزایش نمییابد.
- آزمایش تأییدی - IRMS (طیفسنجی جرمی نسبت ایزوتوپ کربن): این روش پیشرفته میتواند تستوسترون طبیعی را از سنتتیک تشخیص دهد. تستوسترون سنتتیک نسبت ایزوتوپ کربن متفاوتی (13C/12C) نسبت به تستوسترون طبیعی دارد. IRMS میتواند حتی افرادی که نسبت T/E طبیعی دارند را شناسایی کند.
- زمان تشخیص تستوسترون سایپیونات: متابولیتهای تستوسترون میتوانند تا ۳ ماه پس از آخرین تزریق در ادرار قابل تشخیص باشند، بسته به دوز و مدت مصرف. با IRMS، این زمان میتواند تا ۱۰۰+ ساعت باشد حتی برای یک دوز.
- تست خون: اِسترهای تستوسترون میتوانند مستقیماً در خون تشخیص داده شوند. تستوسترون سایپیونات در خون تا ۱-۲ هفته قابل تشخیص است.
مجازاتهای ورزشی
- اولین تخلف: معمولاً محرومیت ۴ ساله از رقابت (کد WADA)
- تخلفات مکرر: محرومیت مادامالعمر احتمالی
- از دست دادن مدالها و نتایج: لغو تمام نتایج از زمان نمونه مثبت
- پیامدهای مالی: از دست دادن حمایتهای مالی اسپانسرها، بازپرداخت جوایز
- آسیب به شهرت: لکه دائمی بر کارنامه ورزشی
ریسکهای بازار سیاه و محصولات تقلبی
بیشتر تستوسترون سایپیونات استفادهشده در سوءمصرف از بازار سیاه تهیه میشود. مطالعات نشان میدهند که بسیاری از این محصولات جعلی، ناخالص، آلوده یا دارای دوز نادرست هستند. خطرات شامل: عفونت ناشی از آلودگی باکتریایی، دوز نامعلوم (خطر مسمومیت یا بیاثری)، مواد خطرناک اضافهشده، و پیگرد قانونی.
⚡ نکته کلیدی ۲۰۲۵
فدراسیون جهانی بدنسازی طبیعی (WNBF) تستوسترون سایپیونات را برای مدت ۱۰ سال ممنوع کرده است، حتی اگر توسط پزشک تجویز شده باشد. این نشاندهنده جدیت سازمانهای ورزشی در برخورد با دوپینگ تستوسترون است. برای ورزشکاران حرفهای، حتی استفاده پزشکی مشروع میتواند پایان کارنامه ورزشی باشد.
منابع: DEA Controlled Substances 2024, WADA Prohibited List 2025, WNBF Testing Policies 2025, Testosterone Doping Detection Methods
مقایسه تستوسترون سایپیونات با سایر اِسترهای تستوسترون
تستوسترون سایپیونات در مقابل تستوسترون انانتات
شباهتها: هر دو اِسترهای طولانیاثر با نیمهعمر مشابه (۷-۸ روز) هستند و از نظر بالینی تقریباً یکسان عمل میکنند. هر دو بهصورت تزریقی هفتگی یا دوهفتهای استفاده میشوند.
تفاوتها: تستوسترون سایپیونات در آمریکای شمالی رایجتر است؛ تستوسترون انانتات در اروپا و بقیه جهان. تفاوتهای جزئی در زنجیره اِستر وجود دارد اما تأثیر بالینی قابلتوجهی ندارند. برخی ادعا میکنند سایپیونات کمی طولانیتر اثر میکند اما این ادعا علمی نیست.
تستوسترون سایپیونات در مقابل تستوسترون پروپیونات
تستوسترون پروپیونات: اِستر کوتاهاثر با نیمهعمر ۲-۳ روز. نیاز به تزریق روزانه یا هر دو روز یکبار. سطوح خونی سریعتر بالا میرود و سریعتر پایین میآید.
مزایا: کنترل بهتر سطوح، زمان تشخیص کوتاهتر (۲-۳ هفته)
معایب: تزریقات مکرر، نوسانات بیشتر در سطح خون، درد بیشتر در محل تزریق
تستوسترون سایپیونات: راحتتر به دلیل تزریقات کمتر، سطوح پایدارتر، اما زمان تشخیص طولانیتر
تستوسترون سایپیونات در مقابل سوستانون (Sustanon)
سوستانون: ترکیبی از ۴ اِستر تستوسترون (پروپیونات، فنیلپروپیونات، ایزوکاپروات، دکانوات) با نیمهعمرهای مختلف. ایده این بود که اثر سریع و طولانیمدت را ترکیب کند.
واقعیت: در عمل، تفاوت قابلتوجهی با سایپیونات یا انانتات ندارد. سوستانون معمولاً هر ۱۰-۱۴ روز تزریق میشود، مشابه سایپیونات.
نتیجه: انتخاب بین آنها بیشتر به دسترسی و ترجیح شخصی بستگی دارد تا تفاوت بالینی واقعی.
تستوسترون سایپیونات در مقابل فرمهای موضعی (ژل، پچ، کرم)
فرمهای موضعی: استفاده روزانه، غیرتهاجمی، سطوح پایدارتر
معایب: خطر انتقال به دیگران (بخصوص زنان و کودکان) از طریق تماس پوستی، جذب متغیر، هزینه بالاتر، تحریک پوستی
تستوسترون سایپیونات تزریقی: جذب قابلپیشبینیتر، هزینه کمتر، بدون خطر انتقال، اما نیاز به تزریق و خطر نوسانات بیشتر در سطح خون
تستوسترون در مقابل سایر استروئیدهای آنابولیک
مزیت تستوسترون: تستوسترون طبیعیترین و قابلپیشبینیترین استروئید است زیرا هورمون طبیعی بدن است.
در مقابل ناندرولون: تستوسترون آندروژنیکتر، اما زمان تشخیص کوتاهتر (۳ ماه در مقابل ۹-۱۸ ماه)
در مقابل دیانابول/آنادرول: تستوسترون تزریقی سمیت کبدی کمتری دارد
در مقابل ترنبولون: تستوسترون عوارض روانی و متابولیک کمتری دارد
نتیجه: تستوسترون به دلیل طبیعی بودن، قابلپیشبینیترین است اما همچنان ریسکهای جدی دارد.
⚡ جمعبندی مقایسهای
تستوسترون سایپیونات در میان اِسترهای تستوسترون، استاندارد طلایی برای TRT در آمریکای شمالی است به دلیل راحتی استفاده، قیمت مناسب و فارماکوکینتیک قابلپیشبینی. با این حال، تمام فرمهای تستوسترون برونزا دارای ریسکهای مشابهی هستند و تفاوتهای بین آنها بیشتر در راحتی استفاده و زمان تشخیص است تا اثربخشی یا ایمنی.
نتیجهگیری: توصیههای مبتنی بر شواهد ۲۰۲۵
ارزیابی ریسک-فایده برای افراد غیرپزشکی
یافتههای کلیدی تحقیقات ۲۰۲۴-۲۰۲۵:
- مطالعه TRAVERSE (۲۰۲۳) نشان داد که TRT تحت نظارت پزشکی برای مردان مسن با هیپوگنادیسم، ریسک قلبی-عروقی را افزایش نمیدهد - اما این فقط در دوزهای درمانی و تحت نظارت دقیق صادق است
- سوءمصرف با دوزهای بالا (۳-۱۰ برابر دوز درمانی) با ریسکهای جدی همراه است: کاردیومیوپاتی، آسیب کبدی، ناباروری، وابستگی روانی
- کاردیومیوپاتی ناشی از استروئید میتواند برگشتناپذیر باشد حتی بعد از قطع مصرف
- بازیابی محور هورمونی بعد از سوءمصرف ناقص و طولانی است (۳-۶ ماه یا بیشتر)
- محصولات بازار سیاه پر از خطر هستند: جعلی، آلوده، دوز نادرست
- پیامدهای قانونی جدی: جریمه، زندان، محرومیت ورزشی
توصیه قاطع: استفاده غیرپزشکی از تستوسترون سایپیونات بهشدت توصیه نمیشود. ریسکهای سلامتی (قلبی، کبدی، هورمونی، روانی، ناباروری) و عواقب قانونی بسیار بیشتر از مزایای موقت افزایش عضلات است.
جایگزینهای ایمن و مؤثر برای افزایش عضلات و قدرت
- تمرینات مقاومتی علمی: برنامه تمرینی پروگرسیو با اضافه وزن تدریجی میتواند به رشد عضلانی چشمگیر منجر شود - مطالعات نشان میدهند مبتدیان میتوانند ۸-۱۲ کیلوگرم عضله در سال اول بسازند
- تغذیه بهینه: پروتئین کافی (۱.۶-۲.۲ گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن)، کالری مازاد کنترلشده (+۲۰۰-۵۰۰ کالری برای حجم)، میکرونوترینتهای کافی
- مکملهای مجاز و مؤثر: کراتین مونوهیدرات (۵ گرم روزانه)، پروتئین وی، کافئین، بتا-آلانین - این مکملها علمی، ایمن و قانونی هستند
- بهینهسازی تستوسترون طبیعی: خواب کافی (۷-۹ ساعت)، مدیریت استرس، ویتامین D (۲۰۰۰-۴۰۰۰ IU روزانه)، زینک (۱۵-۳۰ میلیگرم)، تمرینات قدرتی (خودش تستوسترون را افزایش میدهد)
- صبر و پایداری: ساخت عضله طبیعی زمان میبرد اما پایدار و ایمن است
برای مردان با هیپوگنادیسم واقعی: اگر آزمایش خون کمبود تستوسترون را تأیید کرد و علائم بالینی دارید، TRT تحت نظارت متخصص اندوکرینولوژی میتواند کیفیت زندگی را بهطور چشمگیری بهبود بخشد. اما این باید با نسخه قانونی، آزمایشهای منظم خون و نظارت دقیق پزشکی انجام شود.